Dünyadaki bütün paralar en güvenilir liman olarak krizde ABD Dolar’ını seçmiştir ve limanda bekleyen dolar yatırımları harekete geçmiştir. Bu yüzden dolar bollaşma sürecine başlamıştır, başka bir deyişle uyuyan dolarlar uyanmaya başlamıştır.

Bir haftalık tatil dönüşümde dolar tepetaklak, borsa rekor üstüne rekor kırıyor, sebebini anlamaya çalışıyorum. Masamda birikmiş Dünya, Referans ve Bursa’nın meşhur iki ekonomi gazetesi Pusula ile Ekohaber önümde dağ gibi duruyor. Tarih sırasına göre ülkemizdeki para hareketlerinin ve finans piyasalarının nedenini anlamaya çalışıyorum.

Yalnızca köşe yazarlarını değil, iş adamlarının, bankacıların, bürokratların hepsinin yorumlarını okuyorum. Ancak piyasadaki hareketlenmenin nedenine somut bir kavram getiren yok. Fakat genel olarak hem fikir olunan ve sebepleri açıklayan özeti bu ay ki yazımda sizlerle paylaşmaya çalışacağım.

1. Uzun zamandır bin 550 civarında, yani ekonomistlerin deyimi ile bandında seyreden dolar, dünya piyasalarında da yeni risklerin ve hareketlerin başlangıcından dolayı değer kaybetmektedir.

2. Geçen yıl Eylül ve Ekim aylarında herkesin beklentisi şu yönde idi: “İşler kötü gidiyor krizin kaynağı ABD. Dolayısı ile dolar müthiş değer kaybedecek.” denildi ama beklenenin tersi oldu. Şimdi ise dolar kurunun yükselmesi bekleniyordu ama dolar 1,4’ün altına dahi düşecek deniliyor. Sebep en güvenilir ülke ve güvenilir liman yine ABD.

3. Dünyadaki bütün paralar en güvenilir liman olarak krizde ABD Dolar’ını seçmiştir ve limanda bekleyen dolar yatırımları harekete geçmiştir. Bu yüzden dolar bollaşma sürecine başlamıştır, başka bir deyişle uyuyan dolarlar uyanmaya başlamıştır.

4. ABD’de dolarının eksi yani negatif faiz verme işi sona ermiş ve uykudan kalkan veya çözülen dolarlar daha yüksek getirili araçlara kayma riskini göze almıştır.

5. Başka bir bakış açısı; yılsonuna kadar hazine dış borç ödeme konusunda çok rahat ve bu rahatlığını da belli ediyor. Dolayısıyla da TL değer kazandı, borsa coştu ve dolar çözüldü veya eridi.

6. Türkiye’deki bankaların kasaları ağzına kadar likit dolu. Bu nedenle hazine rahatlıkla dolar borçlanıyor ve bankalar da bunu seve seve karşılıyor yani dolar rahat ve gevşek.

7. Daha başka bir bakış açısı; doların değer kaybetmesinde ki en büyük etken, uluslararası para fonu yani IMF, hükümet yetkililerinden bütçe disiplini konusunda teyit almış ve anlaşma önümüzdeki ay içinde kesinlikle yapılacakmış ve bu yüzden de dolar gevşemiş.

8. Tabi ki doların değer kaybetmesinin yanı sıra, euro da TL karşısında değer kaybediyor. Ama dolar ve euro paritesi 1,3’lerden 1,4’ler seviyesine çıktı. Türk ihracatçısı tam tersini bekliyordu yani döviz kurları yükselecek sanıyordu ama tam tersi oluverdi.

9. Bütün bu gelişmeleri para yazarları böyle yorumluyor ama üreticiyi ve ihracatçıyı düşünemiyorlar, bir de ekliyorlar ‘uzun vadede Türk Lirası’nda kalın veya hazine bonosuna yatırım yapın’ diyorlar.

Evet, Sevgili Retail Türkiye okuyucuları durum böyle.

Netice itibarı ile dolar gevşedi, TL değerlendi, borsa fırladı. Ama eskiye göre oranlar düşük kur, yüksek faiz diyorduk. Şimdi ise düşük kur, düşük faiz. İşte yeni bir uygulama daha bekleyip göreceğiz.

Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Ağustos 2009 - 6. sayısında yayınlanmıştır.

---

.

 Diğer...