Bana göre, eğitim konusunda taraflarda birkaç ana konuda fikir birliği gerekir. Bu yazımda sizlerle bu konuları paylaşmak istiyorum.

1. Eğitimler ihtiyaçlara göre tasarlanmalı, bunun için eğitimci ile yakın işbiriliği ortamı yaratılmalıdır. Her eğitim bir üründür ve her ürün gibi bir de “maliyeti” vardır. Satınalma yetkili her yönetici, satınaldığı ürünün ihtiyaçlara cevap verebilecek nitelikte olmasını ister. Doğal olarak, eğitim satınalan yöneticiler de, her satınalmacı gibi araştırmak, uygun ürünleri tanımlamak gibi süreçlerden geçerler. Bu süreçlerde satınalmacıyı eğitmek görevi satıcıya düşer. Eğitim, satınalmacı, yani eğitimden sorumlu yönetici ile satıcı, yani eğitmenin birlikte gerçek ihtiyacı tesbit etmeleri demektir.

2. Eğitim bir masraf değil, bir yatırımdır, perakendecilikte zaten kıt olan kaynakların özenle kullanılması gerekir. İş hayatında birkaç önemli “kriz dönemi” yaşamış bir yönetici olarak “kaynak tahsisi ve kullanımı” ile ilgili baskılar hakkında yeterli deneyimim var; özellikle kriz dönemlerinde eğitimlerin algısı değişir, artık onlar birer “masraf” kalemidirler. Kriz varsa akla ilk gelen masraflara odaklanmak olur, doğrudur da, ancak genellikle, ilk “tasarruf” veya “masraf kısıntısı ” hamlesi, eğitimlerin iptal edilmesidir! Bunu anlamakta zorlanıyorum, sanki eğitimlere ayrılan kaynaklar, şirketlerin toplam kaynaklarının önemli bir bölümünü oluştururmuş gibi... Eğitime ayırdığı kaynaklarını, masraf kalemleri gibi ele alarak şirketinin finansal sıkıntılarını çözebilen bir yönetici ile henüz tanışamadım.

3. Eğitimlerde “nasıl”dan vazgeçilerek “neden”lere odaklanılmalıdır. Perakendecilikte eğitim ile herşeyi öğretmeniz mümkün değildir, bazı konu başlıkları doğaları itibariyle zaten öğretilemez. Eğitimler ile ilgili beklentileri daha gerçekçi bir düzeyde ele almamız gerekir, geçen yazımda belirttiğim gibi “sihirli eğitimler” yok...Keşke olsalardı ve biz eğitimciler de onları anlatarak iyi yöneticiler, mükemmel çalışanlar ve süper satışçılar oluşumlarına katkıda bulunabilseydik...Ancak “nasıl”lar öylesine çabuk değişiyorlar ki, dünün doğruları bugün geçerli olmuyor. Bir işin “nasıl” yapılması gerektiğini öğretmeye çalışmak fayda yaratmıyor. Eğitimler ile “neden” ler aktarılabilirse, bu “neden”lerin etrafında kavram birlikleri, tarif birlikleri, davranış birlikleri oluşur ve bunlar şirket kültürünün oluşmasında, benimsenmesinde kalıcı faydalar sağlar.

4. Yetişkin eğitimi “zor” bir iştir, özel yöntemler ve donanımlı eğitmenler gerektirir. Eğitimlere katılan yetişkinler o eğitimlere bilgi ve deneyimleri ile birlikte gelirler. Eğitmen katılımcıları iyi tanımlamamışsa, yani sektörel güncel bilgiler ile donanımlı değilse eğitimin başarı şansı düşüktür. Katılımcılar eğitim esnasında devamlı olarak kendisine öğretilmeye çalışılan ile kendi yaptıklarını karşılaştıracak, ve genellikle “hocam, siz öyle söylüyorsunuz ama gerçek bu” diyerek eğitimden çok az birşeyleri beraberinde işine götürecektir. İşin tuhaf tarafı, bu katılımcıların büyük çoğunluğu “mükemmel bir eğitim aldıklarını ve mutlaka tekrarını” isterler!... Akademiler çok yerinde oluşumlardır, özellikle, bu eğitimlerde şirketlerin kendi yöneticilerini eğitmen olarak kullanmaları katılımcılarda, eğitim ile ilgili bir olumlu bir “önyargı” oluşturur. Dikkat edilmesi gereken iki konu var: acaba katılımcılar kendilerini özgürce ifade edebilirler mi ve acaba her yönetici iyi eğitmenmidir?...Tartışmaya açık bir konu , ancak inanıyorum ki eğitimde deneyim kadar sevgi ve heyecan da gereklidir.

Bilgi ve deneyimlerini sektör çalışanlarımız ile cömertçe paylaşan, değerli bir eğitmenimizi kaybettik. Yaman Özgün’e Allahtan rahmet, ailesine başsağlığı ve sabırlar dilerim.

Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Şubat 2010 - 12. sayısında yayınlanmıştır.