Retail Türkiye’nin geçen sayısında ‘’Türkiye’den küresel gıda perakendecisi çıkar mı?’’ diye sormuş ve dünyanın önde gelen zincirleri ile kıyaslayarak ‘’küresel olmasa bile bölgesel lider olmaya aday perakendecilerimiz var’’ sonucuna varmıştık. Bu eğilimimizi de ülkenin iç pazar büyüklüğünden tutun da, kültürünün ihraç potansiyeline varıncaya kadar bir seri gözlemimiz üzerine konuşlandırmıştık.

Fortune Türkiye dergisi, Temmuz 2009 özel sayısında, ülkenin ciro bakımından en büyük 500 şirketini sıraladı. Listede yer alan gıda perakende zincirlerimizin performanslarını ele alırsak ve onlara özel (yalnız gıda perakendecileri) bir tablo oluşturursak ortaya neler çıkıyor?

Bu fotoğrafı yorumlayalım:

1) Türkiye’de ciro yapan gıda perakendecisi, uluslararası açıdan henüz emekleme safhasında! Listede yer alan 8 zincirin toplam cirosu 14.6 milyar TL, 10 milyar $ bile etmiyor. Halbuki ‘küresel’ tanımını ’en az 10 milyar ABD Doları ciro’ olarak belirtmiştik. Perakendecilerin en büyüğü Migros’un bile bu noktaya varması en aşağı 8 yıl! Tabii büyüme hızı 2008’deki % 5,8’den % 9’lara doğru çıkarsa (beklentiler yönünde) bu süre kısalabilir.

3) Bu arada Türkiye’nin başa güreşen ve kayıtlı gıda perakendecilerinin toplam ekonomi içindeki payları, Batı Avrupa ülkelerine kıyasla da düşük görünüyor. Fakat bu sonuca hemen varmamız pek sağlıklı olmayabilir zira gıda perakendeciliğinin ancak % 27,5’i organize gıda perakendeciliği kapsamındadır (AMPD). Daha gidilecek ne kadar yol olduğunu kavramak bakımından ilginç!

4) Gıda perakendecileri az para kazanıyor! 2008’de Carrefoursa’nın gayrimenkul satışından kaynaklanan olağanüstü karını (404 milyar TL) hesap dışı bırakırsak, 7 firmanın toplam net karı, cironun yalnız % 2,43’ü. Listenin üstlerinde yer alanlar karlarını önemli ölçüde arttırmış. Migros % 5,2 ile parlıyor! BİM’in 2007’e göre ciro değişimi % 42,4, 2008 karlılığı da % 2,7. Demek büyük ciro, beraberinde büyük karlılığı da getiriyor.

5) Cirolar, aktif ve öz kaynakların önünde seyrediyor!

4,2 milyarlık cirosuyla 18’nci olan BİM, öz kaynak sıralamasında ancak 93. sırada. Ciro olarak 136’da bulunan Adese Alışveriş Merkezleri, aktiflerde 223. öz kaynaklarda ise 290. sırada. Tabii bu durum aktif ve öz kaynakları ‘gayet iyi kullanmanın’ bir göstergesi olarak da algılanabilir… ‘Yalnız karlılığın yüksek olması halinde geçerlidir’.

Biraz da ‘müneccimlik’ yapalım, bakalım bu liste önümüzdeki yıllarda nasıl değişecek, kim kimi geçecek? Yorumlar tamimiyle yazara aittir ve hiçbir kurum veya kişi bunlardan sorumlu (!) tutulamaz.

• Migros satılır mı?

Türkiye’nin en başarılı gıda perakendecisi Migros’un sahibi olan Moonlight Capital’ın kontrolü BC Partners (Londra) yatırım fonunda. BC Partners’ın bir şirket satın almaya girişmesi ile onu elden çıkarması arasındaki ortalama süre 5 yıl. 1986’da kurulan fon, şimdiye kadar 18 şirketi satarak yatırımlarına esaslı karlar yazdırmış. Migros’un da farklı olması beklenmez.

Tabii bu boyda bir perakende şirketini satın alacak grup, büyük olasılıkla sektörden küresel bir oyuncu olacaktır. Türkiye’yi gözleyen ve henüz adım atmamış bir ABD veya bir Fransız şirketi olabilir mi?

• Sıralama değişir mi?

Büyük bir hızla mağaza açmaya devam eden ve 2008’de inanılması güç bir performans gösteren BİM’in ilk sıraya oturması olanak dışı değil! Organik büyüme yanında inorganik (başka zincirleri satın alarak) ilerlemeye de önem vermek gerekir. Bu kapsamda Migros ve Carrefour’un avantajları ortada. Paraları var ve satın alma iştahları devam ediyor. İlk 3 ile diğerleri arasındaki fark açılacaktır.

Yerel markalar arasında konsolidasyon beklenebilir. Özellikle de kar etmeyen veya düşük karlarla çalışan zincirler arasında.

• Listeye yeni oyuncular girer mi?

Güçleşiyor! İlk 500’e girmenin alt cirosu 80 milyar. (2009’da 90 olabilir) Fakat Türkiye’de gıda perakendeciliğinde ’oyuncu’ olmanın asgarisi büyük olasılıkla 500 milyar TL! Listeye yeni girecek olan zincirin; ciroyu büyüterek, kar etmeye devam ederek ve kendini satmadan bu düzeye yükselmesi için özel yeteneklere sahip olması gerekiyor.

• Yurt dışından gelecek var mı?

Sıfırdan başlama zamanı geçti. En son Tesco, Kipa’yı aldı ve onun bile geçen yıl ettiği zarar ortada. Küresel perakendeci, bundan böyle ancak çalışan bir işletmeyi alır ve büyütür. Orada da ilk 5’e oynamak isteyecektir. Satın alabileceği adaylar da belli!

Fortune 500’ün bizde bıraktığı izlenimler böyle.

Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Temmuz 2009 - 5. sayısında yayınlanmıştır.