Tasarının büyük çapta Fransa örnek alınarak hazırlandığı ileri sürülüyor. Öyle ise yanlış bir amaca hizmet etmiş olur! Fransız perakendeciliğinde ilk 5 firmanın pazar payı % 70’in üzerinde (Almanya - % 72). Türkiye’de ilk 10’un payı ise henüz % 50’lere yeni geldi. Bizim perakende sektörümüzün alacağı daha uzun verimlilik yolu var!
Bunları Başbakan Erdoğan da biliyor. Birçok konuda AKP’nin politikalarına karşı olanlar dahi aşağıda gerçekleri kabul ediyorlar. AKP esas olarak:
• Yereli, merkeziyetçiliğe yeğleyen bir felsefe güdüyor
(Bak: Belediyeleri destekleyen yasalar),
• Bürokratik engelleri azaltmak için özel çaba gösteriyor
(Bak: Uluslararası sermayenin ülkeye çekilmesi için kurulan ve hızlı karar alan Başbakanlık Yatırımı Ajansı),
• Uluslararası sermayenin getirdiği standartlar ile yasalara uyum kavramının ve teknolojik yeniliklerin ülkeye yarar getirdiğini biliyor,
• Popülist davranmamaya özen gösteriyor (Bak: Vergi aflarına şiddetle karşı çıkma),
• İlke olarak bir kesimin (mesela küçük esnaf) çıkarlarının geniş tüketici kitlesinin önüne geçmesini istemiyor.
• Uluslararası piyasalarda Türkiye’nin rekabetçiliğinin sanayi kadar hizmet yoğun sektörlerde de (bankacılık, perakendecilik, havaalanı yer hizmetleri) oluşabileceğine inanıyor.
Oysaki Perakendecilik Tasarısı bu temel kavramlarla bazı noktalarda çakışıyor. En azından Başbakan’ın gözünde tasarının olumsuz yanları:
• İzinlerin yerel komisyonlar tarafından değerlendirme süresi uzarsa yatırımcılar cayabilir,
• Serbest piyasa mantığına ters düşen alıcı-satıcı arasında girmek ve taraflar arasındaki
anlaşmalara müdahale,
• Özellikle Anadolu tüketicisinin rağbet gösterdiği AVM’lerin kapanış saatlerinin kısıtlanması,
• fiu anda belediyelerin elinde bulunan bazı yetkilerin merkeze (İçişleri Bakanlığı) bağlı valiliklerin kuracakları komisyonlara devri.
Bu açıdan bakıldığında Perakendecilik Yasası gene Meclis’e sevk edilecek ve çıkacaktır fakat Başbakan Erdoğan’ın temel serbest piyasa felsefesiyle ters düşmeyecek şekilde değiştirildiği takdirde…
Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Nisan 2010 - 14. sayısında yayınlanmıştır.