|
  Son bir kaç yıldır, özellikle Kurban Bayramı öncesi Türkiye’nin hayvan stoğunun azaldığı haberlerini okuyorduk. Hükümet, et fiyatlarındaki spekülasyonun bitirilmesi için et ithaline başlanacağını açıklamıştı. Sonunda ihale yapıldı, ithal hayvanlar Türkiye'ye giriş yapmaya başladı. Ancak EBK aracılığı ile başlatılan ithalat hem miktar olarak hem de dağılım olarak ülkenin ihtiyacını karşılayamadı. Bunun üzerine özel sektörün “ithalat” için önü açılarak daha önce %135 olan gümrük vergisi 4,5 aylığına %40’a indirildi. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ayrıca ithalat ile uzun vadeli çözümün mümkün olmadığını görerek hayvancılık için sıfır faizli kredi imkanı çıkardı.
 Et ithalatı fiyatları düşürmedi
Ocak ayının başında 20 liradan satılan dana kıymanın fiyatı, et ithaline rağmen her geçen ay artarak Ağustos ayı itibariyle üretim merkezi Konya'da 27 liraya yükseldi. Türkiye'de besiciliğin önemli merkezlerinden olan Konya'da yapılan araştırmaya göre, besicinin elinde kesim aşamasına gelmiş hayvan sayısının azalmasıyla birlikte yıllardır toptan karkas (kemikli gövde) kilogramını 9 liraya veren besici, ürününü fiubat ayı başı itibariyle 15 liradan satmaya başladı.
 Bu yükselişle birlikte İstanbul ve Ankara gibi kentlerde perakende dana etinin fiyatı yer yer 35 lirayı aştı. fiubat ayının ortası ve sonu itibariyle Konya'da dana eti tüketiciye 20-25 lira fiyat bandından satıldı. Bu sırada büyükbaş hayvan kesim fiyatı ise yaklaşık 14 lira seviyelerinde seyretti. 23 Nisan günü bazı gazetelerde yer alan “Ette, fiyata müdahale hazırlığı, Hükümet duruma el koydu” haberleri ise üretim merkezi Konya'da o günlerde 16,5 liraya kadar çıkan kesim fiyatını, bir günde 50 kuruş düşürdü. 26 Nisan’da Hükümetin et ithalatı için Et ve Balık Kurumunu yetkilendirdiğinin resmi olarak açıklandığı gün ise 16 lira olan et fiyatı 14,8 liraya geriledi.
Konya'da toptan karkas et kesim fiyatı ithalatın etkisiyle Mayıs sonunda 12,5 liraya düştü ve en dip seviyeye oturdu. Haziran’ın ortasına kadar devam eden bu fiyat durgunluğu, bu tarihten itibaren yerini yükselişe bıraktı. Karkas etin fiyatı Temmuz ayı itibariyle 14 lira seviyelerine, Ramazan ayından bir kaç gün önce ise 14,8 ve 15,8 seviyelerini buldu.
İhracata gerekçe olan fiyat eşiği Ramazan ayının etkisiyle yeniden yakalanırken, tüketici fiyatları da Türkiye'nin farklı yerlerinde etin çeşitli de satış yerinin özelliğine göre çok değişik fiyatlardan satılıyor.
Tüketici fiyatları hep yukarı doğru gitti
Konya Ticaret Odası’nca (KTO) her ay düzenli olarak kayıt altına alınan Tüketici Fiyatları Endeksi de et fiyatlarının son 8 ay içindeki, ihracata rağmen engellenemeyen fiyat artışını teyit ediyor. KTO'nun verilerine göre, 1 Ağustos 2009'da 17,49 olan dana kıymanın fiyatı, bu yıl 1 Ağustos’ta 26,95 liraya çıkarak bir yıl içinde yüzde 54,09 yükselmiş oldu. Aynı verilere göre 1 Ocak’ta 19,95 lira olan dana kıymanın kilosu 1 Ağustos itibariyle 26,95 liraya yükseldi.
Et ve Balık Kurumu mağazaları önündeki ucuz et kuyruklarını kaldırmak üzere bazı kasap ve mağazalarda yapılan anlaşmalar bu kez başka bir kuyruk oluşturdu. Öyle ki EBK ile üyeleri adına anlaşma yapan Türkiye Perakendeciler Federasyonu (TPF), sadece Ankara PERDER için et alabildi. Dernek eti Ankara dışına çıkarmayı şimdilik başaramadı.
Ucuz et nerede?
 PERDER İstanbul Başkanı Reşat Narman, Et Balık Kurumu'nda organizasyon eksikliği olduğuna işaret ederek, tüketiciyle ucuz eti buluşturamadıklarını söyledi. Narman, "Et Balık Kurumu'yla aramızda ithal et alımı konusunda bir anlaşma var. Ancak bugüne kadar PERDER'in İstanbul şubesi olarak et alamadık, sadece Ankara şubemiz 10 tonluk bir alım gerçekleştirdi o da ihtiyacın yüzde 3'üne ancak yetti" dedi. Tüketicinin reyonda ucuz eti bulamadığı zaman karşı karşıya kaldıklarını söyleyen Narman, Et Balık Kurumu'nun bir an önce organizasyon eksikliğini gidermesi gerektiğini belirtti.
Sadece bir dernek üyelerine izin vermek haksız rekabettir
 'EBK'nın et satışı için Türkiye Perakendeciler Federasyonu (PERDER) ile sözleşme imzaladığının gündeme gelmesi, sektörde haksız rekabet endişelerini doğurdu. Kim Genel Müdürü Hamit Akçay, "EBK'nın sadece federasyon üyelerine et satacak olması sektörde haksız rekabete yol açacaktır. Bu yanlışlığın düzeltileceğini umuyoruz. Sektördeki diğer ulusal ve yerel marketler de ucuz et alıp satabilmeli" dedi. Akçay, "EBK ile PERDER arasındaki anlaşmanın uygulanması halinde bu kurumun üyeleri karkas etin kilosunu ortalama 12-13 liradan alacak. Böylece, bizim gibi PERDER üyesi olmayan marketlerin et fiyatları arasında 6-7 liralık maliyet farkı ortaya çıkacak. Bunun sonucu bizim rekabet etme şansımız ortadan kalkacak. Sektör içinde bir derneğe üye olmak, bir ödül ya da ceza unsuru olmamalı" dedi.
250 kilo nasıl dağıtılacak?
Bursa Kasaplar Odası Başkanı Muhsin Yıldız, sorunun ithal et fiyatından değil, piyasada ithal et bulunmamasından kaynaklandığını söyledi. İthal eti 15 gün aralıklarla talep edebildiklerini belirten Yıldız, "Bu süre için Türkiye genelinde kasaplar odasına 20 tonluk ithal et kontenjanı ayrılmış durumda. İl başına yaklaşık 250 kilo gibi komik bir rakam düşüyor. Bizim 400 kasabımız var bu eti kaç kasaba vereceğiz" dedi.
 İhtiyacı karşılamaz
İstanbul Perakendeci Kasaplar Esnaf Odası Başkanı Bilgin Şahin, etin göstermelik olarak getirildiğini, market ve kasaplarda ithal et bulmanın mümkün olmadığını belirterek, "İthal etin adı var kendi yok" dedi.
Et ithalatı başlamadan önce Esnaf Odası olarak TBMM Tarım Komisyonu'na rapor hazırladıklarını belirten fiahin, "Hazırladığımız raporda ithal edilen etin sanayi, askeriye ve kamu kurumlarına verilmesini böylece yerli üretimin iç piyasaya yeteceğini belirtmiştik. İthal et miktarı piyasanın ihtiyacını karşılayacak düzeyde değil" dedi.
Hayvancılık bitme noktasına geldi
Türkiye Et Üreticileri Üst Birliği Başkan Yardımcısı Şaban Çetizli, Hükümetin et fiyatlarındaki artışı önlemek amacıyla yaptığı ithalatın bir fayda sağlamayacağını söyledi.
Yaşanan et sıkıntısı kasapları sıkıntıya sokarken, Ramazan ayında beklenen et satışları gerçekleşmedi. Türkiye Kırmızı Et Üreticileri Üst Birliği Genel Başkan Yardımcısı ve İnegöl Süt Üreticileri Birliği Başkanı Şaban Çetizli, yaklaşık 2 hafta önce Bursa'ya yaklaşık bin adet büyükbaş hayvan getirildiğini ancak bunun sadece günü kurtaracağını kaydetti. Çetizli, "İnegöl gibi 200 bin nüfusa sahip olan bir ilçede, Et Balık Kurumu'nun acil bir şekilde ucuz et reyonu kuracak bir market açması gerekiyor. Bu etlerin büyük marketlere değil, küçük marketlere gelmesi lazım. Küçük kasaplara gelmesi lazım ki alt tabana yayılsın. O asgari ücretle, o emekli maaşıyla geçinen insanlara hitap etsin" dedi.
 Hayvancılık için sıfır faizli kredi
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından 1 Ağustos’ta uygulamaya başlanan yeni bir proje ile girişimcilere sıfır faizli yatırım ve işletme kredi verilmeye başlandı.
Proje yatırım kredileri ahır, ağıl yapma, süt sağım tesisi kurma ve hayvan alımını kapsıyor. Bu krediyle süt sığırcılığında, damızlık etçi sığır yetiştiriciliğine koyun ve keçi yetiştiriciliğinde, büyükbaş hayvan yetiştiriciliğinde ve manda yetiştiriciliğinde sıfır faizli kredi verilecek; geri ödemesi 7 yılda yapılacak. Limitinin 7.500.000 TL olduğu kredi, en üst limitten alındığında yaklaşık bin baş damızlık hayvan alımını karşılayabilecek.
Projenin sıfır faizli işletme kredisi ise büyükbaş besi hayvanı alımı ve yem temininde kullandırılacak. Kredi 2 yılda geri ödenecek. Müracaatçı başına 3.000.000 TL olarak belirlenen kredi ile üst limit krediyi kullanan bir yatırımcı yaklaşık bin büyükbaş besi hayvanı besleyebilecek.
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın projesi ile ilk yıl için 100.000 baş damızlık sığır manda, 2.000.000 baş damızlık koyun-keçi ve 600.000 baş besi sığırı hedeflendi. Bakanlık bu proje ile bir yılda 525.000 ton ilave süt üretimi, 260.000 ton yıllık ilave et üretimi, 85.000 baş yıllık ilave buzağı üretimi ve 1.728.000 baş yıllık ilave kuzu üretimini hedefliyor.
Et konseyi kuruldu
Et sektöründe yaşanan sorunlara çözüm olabilmek amacıyla uzun süredir kurulması gündemde olan Ulusal Kırmızı Et Konseyi kuruldu. Konsey’in geçici başkanlığına SETBİR Genel Sekreteri Melek Us seçildi.
|
