2008 senesinde başlayan küresel krizin etkileri tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de şiddetini yavaş yavaş kaybetmektedir. Bu krizde bütün işletmeler kendilerine bir kriz haritası çıkardılar ve krizde nasıl bir yönetimle bu krizi aşarızın hesabını, planlamasını yaptılar. Bazı işletmeler bu krizi fırsata çevirip verimliliklerini çoğaltarak pazar paylarını arttırdılar. Bazı işletmeler ise tam tersi kriz döneminde pazardaki etkinliklerini kaybettiler.

2009 senesinde perakende sektörüne yabancı sermaye girişinin olmadığını görmekteyiz. Bu yıl pazardaki ulusal ve yerel marketlerin gerek yeni mağaza açılımı gerekse satın almalarla büyüdüklerini söyleyebiliriz. Tabii ki perakendenin en önemli ayağını oluşturan nihai tüketici ise gelirinin azalması ve krizi bahane ederek tüketimini psikolojik olarak azaltmıştır. Bu sebep her sektörde olduğu gibi perakendede de hedeflerin uzağında kalınmasına doğurmuştur.

Bu arada 2009 senesi üreticiler açısından oldukça sıkıntılı geçmiştir ve bu sıkıntının bir dönem daha süreceği aşikardır. Üreticiler açısından krizle birlikte hammadde tedarikçilerinin finansal olarak daha hassas davranmaları ve vadeleri geri çekmeleri; üreticilere verdikleri kredilerin limitlerini azaltmaları üretim yapan şirketlerin sürekli olarak finansal yeni arayışlar içersine girmelerine ve motivasyonlarını bu konuya harcamalarına sebebiyet vermiştir. Halbuki üretim yapan şirketlerin misyonu sürekli mamul geliştirerek, yeni ürünler çıkartarak pazarın büyümesine ve gelişmesine katkı sağlamak olmalıdır. Biz bunu 2009 senesinde krizin vermiş olduğu sebeplerden ötürü üreticilerimizde yeterli şekilde göremedik. 2009 yılında üretimin oldukça güçleşmesi ve ara mamul tedarikçilerinin kısıtlanması üretimde gerekli rekabet ortamının oluşmasını engellemiştir. Ancak şunu söylemeliyim ki 2010 senesinde raflarda çok sayıda yeni ürün göreceğiz.

Marketçiler kriz döneminde izledikleri politikalarla 2009’u kontrollü bir şekilde geçirdiler. Önümüzdeki sene ise krizin etkisinin geçmesiyle birlikte rekabetin daha yoğun yaşanacağı bir yıl olacaktır. 2008 senesinde perakendeye tedarik sağlayan dağıtım kanalının önemli aktörlerinden distribütörlerin yaşadığı sıkıntıların da oldukça büyük olduğunu ve birçok distribütörün işini bıraktığını görmekteyiz. Buda üreticilerin mamullerini marketlere ulaştırma aşamasında sıkıntı yaşamalarına sebep olmuştur. Hem üreticinin hem dağıtıcının hemde tüketicinin darbe aldığı bir yılda netice olarak perakendeciler de sıkıntı yaşamıştır. 2010’da bu faktörlerin daha yoğun bir rekabet içersinde bulunduğunu göz önüne alırsak marketçilerin işinin hiç kolay olmadığını söyleyebiliriz.

Kriz sonrası için marketçilerin şimdiden planlamalarını yapmaları gerekiyor. Çünkü sadece yeni market açarak satış cirolarını artırmak bundan sonrası için yeterli olmayacaktır. Mutlaka kategori yönetimi yaparak mevcut mağazalarını ve yeni açacakları mağazaları daha karlı yönetmek zorundalar. Bu nedenle doğru ve karlı ürünleri raflarında bulundurmak, bu ürünler için doğru zamanda antlaşmalar yapmak, doğru dağıtıcı firmalarla çalışmak, finansal olarak güçlü olmak ve doğru noktada yeni marketler açmak zorundalar. fiunu unutmayalım ki kriz dönemi ve sonrasında tüketiciler ekonomik segmentteki ürünlere karşı daha fazla bir alım eğilimi gösterirler. Unutulmasın ki kriz yılı olan 2009’da Türkiye’de en hızlı büyüyen market kategorisi discountlardır.

Marketçiler mutlaka üreticilerine destek vererek tüketicilerine en uygun ve kaliteli ürünü 2010’da raflarında bulundurmak zorundadırlar. Marketçilerimizin 2010’da ki nihai hedefleri her kategoride ürünü iyi takip etmek suretiyle tüketiciye oldukça alternatifli bir raf zenginliği oluşturmak olmalıdır.