Perakendeci olarak tanımladığımız mağazalar tüketicilerle ürünlerin buluştuğu mekanlardır. Perakendecilerin amacı, tüketicilerin ürünleri satın aldıktan sonra memnun kalmaları ve tekraren işletmelerine geri dönerek ürün almaya istekli olmalarını sağlamaktır.

Mağazalar müşterilerinin ihtiyaçlarını karşılayacak mamulleri kolaylıkla bulabilecekleri şekilde tefriş edilmelidir. Burada amaç özellikle ulusal zincirlerin sadık müşterilerinin her gittiği farklı semt veya şehirdeki mağazasında satın almak istediği ürünü aynı yerde rahatlıkla bulabilmesini sağlamaktır. Tek şubeli perakendecilerde ise bölgenin satın alma eğilimine göre mağazayı düzenleyerek satın alma dürtülerini harekete geçirmektir. Bu nedenle mağazaların tefrişini yaparken gerektiğinde, tüketicilerin satın alma alışkanlıklarına bağlı olarak mağaza dizaynında değişikliklere gitmek de mümkün olabilmelidir. Burada yeni açılabilecek ürün çeşitlemelerine veya teknolojik değişimlere görede mağazayı yeniden dizayn etmek gerekebilir. Mutlaka bu tür değişimler olabileceği göz önünde bulundurularak esnek bir mağaza ortamı oluşturulmaya çalışılmalıdır.

Mağaza içi konumun planlanması karar verilmesi gereken oldukça önemli bir konudur. Mağazanın içindeki demirbaşların yerleşimleri mağazanın içinde kapladıkları alan ve bunların müşteri trafiğinin akışına olan etkileri de mağazanın dizaynı ile ilgili sorunlardır. Rafların malzeme seçimi, renkleri mağazanın imajının oluşması için önemli birer unsurdur.

Mağaza içinde ürünlerin doğru yere yerleştirilmesi gerekir. Yoksa istenen ölçüde satış hasılatı oluşmaz ve buda mağazanın zarar etmesine neden olur. Bu amaçla, mağaza içinde gerek insan kaynaklarının gerekse malların dizaynının bilinçli olarak yapılması gerekir. Burada verilen hizmet ile tüketicinin rahat etmesi sağlanmalı ve ürün ile tüketici arasında sinerjik bir etki alanı oluşturacak şekilde dizayn yapılmalıdır. Tüketiciler alışkanlıklarından kolay kolay vazgeçmezler, sizde marketin girişinde değilde en dip köşe noktasına manav yeri yaparsanız gerekli satış hasılatına ulaşamazsınız.

Mağaza içinde alış veriş yapan tüketiciler, değişik ihtiyaç kalemlerine ulaşıp, değerlendirip satın almak maksadıyla sürekli olarak yer değiştirirler, yani dolaşırlar. Bu dolaşım esnasında eğer mağaza tek katlı ise; tüketiciye kolaylık sağlaması açısından alış veriş sepetleri ve arabalarının mağazanın girişine yakın bir noktaya yerleştirilmesi gerekmektedir. Birden fazla katlı departman store dediğimiz mağazalarda ise katlar arasında müşterilerin gidiş gelişini asansörler, yürüyen merdivenler veya merdivenlerle kolaylaştırmak gerekir. Buradaki hassas nokta tüketicinin bölümler arasındaki geçişini kolay ve konforlu bir şekilde yapabilmesini sağlamaktır. Müşteriyi mağazanın bölümlerine geçişlerde ne kadar rahat ettirebilirsek alışverişinden memnun kalmasını ve ciro artışını sağlayabiliriz. Bu nedenle müşterilerin ve çalışanların malları taşımak için kullanacakları mağaza içi ulaşım sistemi yönetimin başarısını göstermede önemli bir etkendir.

Yükleme boşaltma ise özellikle stok devir hızı yüksek olan mağazalarda bir başka değişken durumdur. Çünkü raflar tüketiciler tarafından boşaltılırken aynı zamanda da çalışanlar tarafından tekraren doldurulması gerekmektedir. Buda gün içersinde birçok ürünün mağazaya gelmesini gerektirir. Burada tüketici rahatsız edilmeden bu faaliyetin yapılması şarttır. Bu faktör sanki önemsiz bir ayrıntıymış gibi gözüksede, müşterinin rahatlığı, stok kontrolünden ötürü raflardaki ürün çeşitlerini ve dolayısıyla da tüketicinin satın alma kararını etkileyeceği için oldukça etkili bir faktördür. Depoda olan bir ürünü rafa çıkartamazsanız satış kaybına uğrarsınız, ancak alış verişin en yoğun olduğu saatlerde raflar arasına paletlerde veya kolilerde ürünleri dizerken göze hoş gelmeyen görüntüler veya sokak aralarınıda kapatırsanız tüketiciyi alışverişten soğutabilirsiniz. Bu durumda mutlaka çalışanlar tüketicilere yönlendirme ve servis yapmalıdırlar.

Her bir mağazanın uygun bir stok kontrol yönetimine ihtiyacı vardır. Özellikle finansal krizin yaşandığı şu günlerde raflardaki ürünlerin eksik veya fazla olmaması, satış seyrine göre ürünlerin mağazaya temini çok hassas konulardır. Uygun bir stok yönetimi mağazalara, faaliyetlerini aksamadan yürütmesini, stoklara bağlanan paranın miktarının optimize edilerek finansal kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlar. Uygun zamanda ve miktarda yapılan siparişler tedarik ve sipariş masraflarını azaltır.

Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Kasım 2009 - 9. sayısında yayınlanmıştır.