Burhan Er: "Hal Yasası yerine Perakende Yasası çıkmalı"

İstanbul Büyûksehir Belediyesi Hal Müdürü Bayram Ali Çakıroğlu, Bayrampaşa ve Ataşehir hallerinde günlük ortalama bin, yıllık 300 bin kamyon ürünün halden İstanbullu tüketicilere sunulduğunu kaydetti. Çakıroglu, 1 Ocak 2012 tarihi itibarîyle yeni kanunun yürürlüğe girdiğine değinerek, "Kanunun hal esnafına, tüketicilere, üreticilere getirdiği önemli yenilikler bulunuyor. Hallerdeki teknolojik sistemin artırılmasıyla başlayan altyapı yatırımlarından, tüketici lehine ürünlerin izlenebilirliği dahil olmak üzere değişik konular var" dedi.

Sebze ve meyvede ucuzluk getirmedi

TÜMESKOM Başkanı Burhan Er'e göre ise beklentilerin aksine fiyatlar yükseldi. Er, "Hale giren ürün artmadı. Dolayısıyla rekabet yükselmedi. Bu yüzden fiyatlar düşmedi. Ancak perakendeciler istedikleri fiyattan ürün satmaya devam ediyor. Bazı ürünlerin fiyatı arttı. Hal Yasası yerine Perakende Yasası çıksa daha iyi olur" dedi.

Kamuoyunda yasa çıkar çıkmaz fiyatlar düşecek beklentisinin tersi yaşandığını vurgulayan Tüm Bostan Sebze Meyve Komisyoncu ve Tüccarları Federasyonu CTÜMESKOM) Yönetim Kurulu Başkanı Burhan Er, 31 Aralık 2011 ile 01 Ocak 2012 arasında fiyat farkının olmadığını söyledi.

Hal Yasası yerine Perakende Yasası'nın çıkarılması gerektiğini ifade eden Burhan Er şunları kaydetti:

"Yasa çıkmadan kamuoyunda ürün fiyatlarında yüzde 25'e valan ucuzluk yaşanacağı öngörüsü oluştu. Ben aksini iddia ediyorum fiyatlar düşmedi hatta arttı.

Çünkü toptana halleri birer borsa gibi günlük arz ve talep doğrultusunda fiyat belirler. Şimdi büyük ulusal perakendeciler, üreticiden aldıkları ürünü istediği fiyattan raflarına koymaktalar. Tüketici fiyat analizi yapamamakla. Örneğin halde kilosu 2.5 TL olan domates rafta 5 TL. Yüzde 100 kâr marjı var. Halbuki bu ürün mahalle pazarında 3.5-4 TL arasında. Perakende Yasası ile bu kâr marjını yüzde 25-30 ile sınırlayabilirsiniz. Böylece fiyatları kontrol altında tutabilirsiniz. Perakendeci yüzde 2'lik rüsum hakkı ödeyerek ürünü pazarlayabiliyor. Sektörün aslında bir perakende yasasına ihtiyacı var."

Haller kontrole açık

Fiyat artışlarından ve enflasyondan, her zaman hallerin sorumlu tutulduğunu belirten Er, "Adeta 'enflasyonun baronları' gibi sunulduk. Kanundan sonra biraz daha şeffaflaşma olacağını düşünüyorum. Halkımız, fiyatların artışından kimin sorumlu olduğunu daha net görecek. Hallerdeki fiyatlar, günlük oluşur. Tamamen arz ve talep dengesidir” dedi.

Hayati Yazıcı: Kayıtdışılık azalacak

Gümrük ve Ticaret Bakanı Hayati Yazıcı, Hal Kanunu ile meyve sebze ticaretinin hallerdeki işleyişini baştan düzenleyeceklerini belirtirken, bu kapsamda Hal Kayıt Sistemi'ni devreye alacaklarını söyledi.

Bakan Yazıcı'nın verdiği bilgiye göre elektronik ortamda kurulacak Hal Kayıt Sistemi ile mallar kayıt altına alınacak. Ülkede üretilen meyve ve sebzenin yüzde 5'inin ihraç edildiğini, yüzde 95'inin ise iç piyasaya sunulduğunu kaydeden Yazıcı, "Bu ürünlerin yüzde 25'i ise zayi oluyor.

Hallerde soğuk hava deposu, ambalajlama tesisleri ve soğuk hava sistemi bulunmaması nedeniyle her yıl 16 milyar liralık sebze-meyve telef oluyor. Zaiyattaki azalmanın önlenmesiyle meyve ve sebze fiyatlarında da pahalanmanın önüne yecilecek" dedi.

Yer tahsisi sıkıntımız var

Hal Yasası'nda yer alan uygulamaların yüzde 80'ine katıldıklarını aktaran Burhan Er, yalnız iki noktada çekincelerinin olduğunu söyledi. Bu iki çekincelerinin de toptancı hallerinde komisyonculara yer tahsisi ve perakendecinin yüzde 2'lik rüsum hakkı olduğunun altını çizen Burhan Er, sözlerine söyle devam elti:

“Yasa, 25 Mart 2010'da çıkı. Altyapı eksiklikleri giderilsin diye yürürlülük tarihi 01 Ocak 2012'e ertelendi. Yasarım 1 yıllık geçiş süreci var. Umarız yetkililer bu çekincelerimizi dikkate alırlar. Yıllık 46 milyon ton civarında meyve ve sebze üretimi var. Bunun ancak 18 milyon tonu hallerde işlem görüyor. Geriye 28 milyon ton ürün kayıtdışı. Fiyatların düşmesi işin asıl bu işleme alınmayan ürün satışlarının takip edilmesi gerekiyor."

Belgelendirmede sıkıntı yaşanıyor

Hal Yasasının yürürlüğe girmesi ile birlikte Antalya bölgesinden ürün sevkiyatlarında yüzde 50'ye yakın bir azalma görüldüğünü belirten Antalya Toptancı Hali komisyoncularından Mehmet Yörük ise belgelendirmede sıkıntı yaşadıklarını söyledi. Hale ürün girişinde bir azalma ve fiyat artışı olmadığını belirten Yörük, üreticilerin ise perakendecilere temkinli yaklaştıklarım kaydetti.

---

.

 Diğer...