Anladığımız manada süpermarket ise 1930’da ‘King Kullen’ ile geldi. Şehir merkezinden araba ile gidilecek mesafede, geniş alana yayılmış bu mağaza, farklı portföyü ile gelenleri şaşırtmıştı; bahçe ve elektrikli ev aletleri, hatta eczane!

Eskişehir Anadolu Üniversite’nin 25 -26 Nisan’da düzenlediği, ‘Kampusta Marketing’ günlerinde edindiğim bazı renkli verileri sizlere aktarmak istiyorum. İlk market zincirini bulmak için yaptığım araştırmalar beni 1860’ların Amerika’sına yönlendirdi. The Great Atlantic & Pacific Tea Company, okyanus ticaretinin getirdiği lezzetleri sunan ve çay ağırlıklı satışa başlayan bir markettir. 1900’lerde 200 mağazaya ulaşır ve yüksek tonajlı satın almalarındaki fiyat avantajını müşterilerine yansıtarak büyümeye devam eder. Günümüz dünyasında, arabadan sonra en fazla dört tekerlikli araç olan alışveriş arabaları olmasaydı ne yapardık? 1916’da Piggly Wiggly mağazası açılana kadar self-servis market konsepti yoktu. Alışverişçiler, ilk defa, aralıklarla dizilmiş rafların arasında dolaşıp, neredeyse ürünleri seyrettiler, gördükçe aldılar... Turnike ile geçilen ve sepet sağlayan bu marketler zinciri, bir kaç sene içinde 2 bin 500 mağaza ile Amerika’ya yayıldı.

Anladığımız manada süpermarket ise 1930’da ‘King Kullen’ ile geldi. fiehir merkezinden araba ile gidilecek mesafede, geniş alana yayılmış bu mağaza, farklı portföyü ile gelenleri şaşırtmıştı; bahçe ve elektrikli ev aletleri, hatta eczane! Seksen senedir Kullen ailesinin işin başında olduğu King Kullen marketleri, 2007 senesinde Amerika’nın ‘En Büyük Perakendecileri Listesi’nde 800 milyon Amerikan Doları ciro ile 75. sıradaydı.

Ülkemizde, Adnan Menderes’in hayat pahalılığına çözüm olarak uygun fiyatlı marketler için verdiği devlet desteği ile Migros ve Gima hayatımıza girer. ‘Pazarlıksız Alışveriş’ mottosu yerleşir. 1954 yılında, İstanbul Büyükşehir Valiliği, İsviçre’de bu konsept ile çalışan Migros Kooperatifleri Birliği ile görüşür. Migros, ortak olmak istemez ancak bilgi ve markayı paylaşmayı kabul eder. Migros’u 1956’da iktisadi teşekkül olarak kurulan Gima takip eder. 1970’de tanzim mağazası olarak kurulan Tansaş, 1984’de İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı tarafından süpermarket zincirine dönüştürülür. 1992 senesinde, 100 kişinin iştiraki ile İzmirli bir marka, Kipa kurulur. Yabancıların gelişi 1989 yılı sonunda Prisunic ile gerçekleşti. İstanbul Merter’de 5 bin metrekarelik kapalı alanda Tefken; Büyükşehir Belediyesi ve Prisunic ortaklığıyla açıldı. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Nurettin Sözen’in “Bu marketi ben işleteceğim” ısrarı üzerine, Prisunic Türkiye’den ayrıldı ve market, Belpa adıyla yoluna 3 ay devam etti. Yaşanan grev sonucu kapandı. 1990’da Güneşli’de açılan ilk Metro, Cash & Carry konseptini ülkemize getirir. fiirket için kocasına gelen Metro kartını alıp ev alışverişi için Metro’ya giden ev hanımları, koliler ve forkliftler arasında 30 kg’luk alışveriş sepetleriyle dolaşırlar.

Büyük değişim 1994’de İçerenköy’de devam eder. Fransız devi Carrefour ilk hipermarketini açar. Alışveriş merkezinin çekiciliği, Carrefour’un uygulamalarıyla birleşince, iğne atsan yere düşmez bir alan ortaya çıkar.

1996 -1997 tarihlerinde Fransız Promodes Grup’u, Doğuş ortaklığıyla Beylikdüzü’nde Continent Hipermarket’i açarak ülkemize giriş yapar. Hipermarket, o zamanlar şehrin dışı olan bu bölgede, devasa otoparkı, sıra sıra kasaları ile şaşırtıcı ve ‘Burası nasıl dolar?’ dedirten bir alandır. Doğuş ortaklıktan çekilirken, Fransa’da büyük bir birleşme yaşanmaktadır. Carrefour, Promodes Grup’u satın alır. Böylece, Türkiye’deki Continent mağazaları da Carrefour haline gelir.

Real, Türkiye’ye giriş kapısı olarak tercihini Ankara’dan kullanır ve ilk mağazasını 1998’de açar.

İşte, 2000 itibarıyle şirket evlilikleri, bölgesel savaşlar ve kategorilere ayrılmış konseptler ile değişen sektörün çok kısa tarihçesi.

O günlere ait elinizde fotoğraflar, araştırmalar varsa ve mail adresime ulaştırabilirseniz, kim bilir belki de bir arşiv oluşturabiliriz.

Keyifli alışverişler...

Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Temmuz 2009 - 5. sayısında yayınlanmıştır.

---

.

 Diğer...