Perakende tedarik zinciri işleyişi, üretici, dağıtıcı, lojistik, mağaza yönetimi, depo yönetimi verimliliğini ve en önemlisi tüketici memnuniyetini etkileyen en önemli bileşenlerden birisi. Hem yok satma durumuna düşmeden hem de ürün çeşitliliği ve raf doluluğundan taviz vermeden operasyonu başarılı götürmenin en önemli çözüm yolu aynı tüketiciye hizmet etmek üzere beraber çalışan perakendeci ve tedarikçiler arasındaki ortak aklı inşa etmekten geçiyor. Bir perakendeci için ortak aklı inşa etmenin en etkin yolu tedarikçilerle daha fazla veriyi, bilgiyi paylaşmak ile mümkün oluyor.

Tedarikçi, lojistik açıdan teslimatların vaktinde, doğru yere, doğru miktarda yapılıp yapılmadığının izleyebiliyor ve yaşanan sıkıntılar varsa ilgili mercilerin dikkatinin çekebiliyorsa, talebin beklenene göre nasıl gerçekleştiğini takip edebiliyor ve sipariş miktarlarının tutarlılığını kontrol edebiliyorsa, ne kadar yok satma yaşandığını, mevsimsellik etkisinin ürünleri nasıl etkilediğini biliyorsa, ürünlerinin hangi mağaza formatlarında, hangi müşteri demografileri tarafından tercih edildiğini biliyorsa işte o zaman perakendecinin proaktif bir işortağı olarak çok daha doğru kararlar vererek, planlama yaparak tüm operasyona hem kendisi hem de perakendeci açısından değer katabiliyor olmaktadır.

Bahsettiğimiz koşulların sağlanabilmesi için artık başarılı perakendeciler kendisi ve iş ortakları arasında köprü kuran bir tedarik zinciri bilgi portalına sahip bulunmaktadır. Bu sayede tedarikçiler internet ve mobil ortamdan hizmet veren bir bilgi paylaşımı ortamı üzerinden kendi ürünlerini daha iyi yönetebilmek için gerekli tüm bilgiye, doğru zamanda sahip olabilmektedir. Mevcut veriler üzerinden doğaçlama sorular sorarak örneğin portaldan bir yok satma uyarısı aldıysa ilgili ürünün satış seyri ve stok devir hızını sorgulayıp, uğranan yok satma kaybını hesaplayıp ve sebebini tesbit edip gerekli önlemleri proaktif bir şekilde alabilmektedir. Bu noktada iş zekası diye nitelendirdiğimiz esnek raporlama ve sorgulama imkanı veren yazılımlar sürece adapte edilerek yardımcı olmaktadır.

Tedarikçi bilgi portallarını bir bilgi tedarik zinciri olarak ele alacak olursak öncelikle bilgi sağlama hizmeti verdiğini söylemeliyiz. Belirli bir teknoloji yatırımı bulunmaktadır, ancak günün sonunda bir kar merkezi olarak hizmet vermektedir. Kategori yönetimi, satış ve stok, sevkiyat, ürün tanım, müşteri demografisi ile ilgili bilgileri sunmaktadır. Tedarikçi ile ortaklaşa çalışma kültürü ve işbirliğini geliştirmektedir. Daha senkron çalışma imkanı sunarak anlık bilgi ve aksiyon gerektiren stok ve sevkiyat yönetimi operasyonları başarı ile götürülebilmektedir. Örneğin promosyon dönemlerinde tedarikçilerin anlık satış ve stok takibi ile yok satma durumlarının azalmasını sağlamaktadır ki dünya gıda perakendeciliği ortalamasında promosyon dönemlerinde yok satma ortlaması %15’ler civarında dolaşmaktadır.

Bahsettiğimiz tedarik zinciri portalı üzerinden tedarikçinin kendi ürün bilgileri, rakip ürünler ile ilgili bilgiler, kategori kıyaslamalı bilgiler, birlikte satınalınan diğer ürünlerin bilgisi, ürünleri satın alan tüketicilerin konsolide bazda demografik dağılım, ürünlerin beklenen talebi ile ilgili bilgiler paylaşılabilmektedir. Bu bilgilerin paylaşımının yanı sıra söz konusu bilgiler sağladığı değer nedeni ayrıca hizmet olarak sunulan bilgi kapsamına göre belirlenen ücret tarifesi üzerinden hizmet olarak satılmaktadır.

Yaşanan deneyimlere baktığımızda tedarik zinciri bilgi portalına sahip firmalar ve iş ortakları öncelikle doğru ürünün, doğru yerde, doğru zamanda, doğru miktarda olması yetkinliğini arttırmaktadır. Diğer bağlantılı sonuçlar; mağaza satışlarında %2 ila %8 arasında artış, stok maliyetlerinde ciddi düşüşler ki Türkiye’de şahit olduğumuz örneklerde depo stoklarında %50 civarında düşüş yaşanmıştır, stok devir hızlarında satış hızına bağlı olarak %50 civarında artış, tedarikçi maliyetlerinde %1 ila %6 arasında düşüş, yok satmalarda %5 - %8 arası düşüş, tedarik zinciri portalındaki bilginin hizmet olarak satışından dolayı bilançodaki perakendeci karlılığında artış gözlenmektedir.

Aklın yolunun bir olduğunu ve ortak akıl için tüm yolların tedarik zinciri portalına çıktığını söyleyerek önümüzdeki yaz döneminin sağlık ve mutlukla geçmesini temenni ederim.

Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Mayıs 2010 - 15. sayısında yayınlanmıştır.