Gerekli nitelikleri taşıdığını düşünen bir marka sahibi markasını nasıl tanınmış marka haline getirecektir? Tanınmış marka olunca hangi hakları elde edecektir? Bir markanın tanınmışlığına karar verecek mercii Türk Patent Enstitüsü’dür.

Markaların tanınmışlık farkını, bu tanınmışlıktan kaynaklanan kalite, güç, güven gibi pozitif duyguları hemen hemen tüm tüketiciler bilir. Bir markanın tanınmışlığı, aynı zamanda onun sermaye özelliğinin ve değerinin de karşılığıdır. Tanınmış bir markanın sıradan bir markadan bu farklılığı, tüm dünyada tanınmış markalara daha özel, daha geniş bir koruma sağlanmasını gerektirmiştir. Türk hukukunda da tanınmış markalara ilişkin özel bir düzenleme vardır. Bu düzenlemenin detayına girmeden önce “Tanınmış Marka Nedir?” sorusunu yanıtlamak gerekiyor. Bu konuda yasalarda bir düzenleme bulunmamakla birlikte Yargıtay önüne gelen olaylar nedeniyle bir tanım yapmayı gerekli görmüştür. Bu tanıma göre; "....... tanınmış markayı, bir şahsa veya teşebbüse sıkı bir şekilde matufiyet, garanti, kalite, kuvvetli reklam, yaygın bir dağıtım sistemine bağlı, müşteri, akraba, dost, düşman ayırımı yapılmadan coğrafi sınır, kültür, yaş farkı gözetilmeksizin aynı çevredeki insanlar tarafından refleks halinde ortaya çıkan bir çağrışım olarak tarif etmek mümkündür."

Gerekli nitelikleri taşıdığını düşünen bir marka sahibi markasını nasıl tanınmış marka haline getirecektir? Tanınmış marka olunca hangi hakları elde edecektir? Bir markanın tanınmışlığına karar verecek mercii Türk Patent Enstitüsü’dür. Bu yetki Enstitü’ye kuruluş kanunuyla tanınmıştır. Demek ki bir marka sahibi tanınmış marka müracaatını Enstitü’ye yapmak durumundadır. Enstitü bu müracaatı hangi kriterlere göre ele alır, almaktadır? Enstitü bu konuda bir kriterler listesi yayınlamış ve müracaat sahibinden bu kriterleri karşılayabildiğini kanıtlaması istenmiştir. Kriterler 17 madde halinde sıralanmış olup, özet halinde şöyledir:

1-Marka ne zaman tescil edilmiştir ve ne zamandır kullanılmaktadır?

2-Marka hangi coğrafi alanda kullanılmaktadır?

3-Markanın üzerinde kullanıldığı mal veya hizmetin yaygınlığı nasıldır, Pazar payı nedir?

4-Markanın promosyon ve reklam gücü nedir?

5-Reklam niteliğinde olmayan ancak markanın tanınmışlığını arttıran faaliyetler var mıdır?

6-Markayı korumak için herhangi bir mahkeme kararı alınmış mıdır? Markanın tanınmış olduğuna ilişkin bir mahkeme kararı var mıdır?

7-Marka ne derce ayırt edicidir ve ne kadar orijinaldir?

8-Markaya ilişkin yapılmış kamuoyu araştırması veya bir anket var mıdır?

9-Marka sahibi firmada kaç kişi çalışmaktadır? Ödenmiş sermayesi, cirosu, satış gücü nedir?

10-Marka üzerinde kullanıldığı mal veya hizmetle ne derecede özdeşleşmiştir? Marka refleks olarak bir mal veya hizmeti çağrıştırmakta mıdır?

11-Marka sahibi firmanın markaya ilişkin kalite belgeleri, ödülleri var mıdır?

12-Markayı taşıyan ürünlerin ithalat ve ihracat olanakları var mıdır, varsa nedir?

13-Marka daha önce bir satışa konu olmuş mudur, markaya daha önce bir değer biçilmiş midir?

14-Marka hangi sınıflarda (sektörlerde) tescil edilmiştir, bunun genişliği nedir?

15-Markanın tanınmışlığı halk nezdinde ne zamandır korunmaktadır?

16-Markanın tanınmışlığından dolayı bir tecavüz fiili gerçekleş midir?

17-Markanın üzerinde kullanıldığı mal veya hizmetin niteliği itibariyle tecavüze açık mıdır?

Tanınmış marka sahibi olmak isteyen müracaat sahibi, bunları tek tek açıklamak ve açıklamayı belgelerle kanıtlamak durumundadır. Enstitü, müracaatı bu kriterler ışığında inceleyerek kabul veya ret kararı verir. Marka sahibi, müracaatı reddedilmişse kararı iki ay içinde mahkemeye götürebilir ve kararın iptalini isteyebilir. Bir tanınmış marka, sınıf (sektör) farkı gözetmeksizin her sınıfta korunmaya hak kazanır. Yasaya göre tanınmış markayı çağrıştırmak suretiyle bile taklit etmek suç olarak belirlenmiştir ve bu yöndeki fiilleri marka sahibinin durdurma ve tazmin etme hakkı vardır.

Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Nisan 2009 - 2. sayısında yayınlanmıştır.

---

.

 Diğer...