Gayrimenkul alım satımı için ilgi doğdu, değerlenme talepleri arttı.

Bunun yanı sıra birtakım yabancı fonların yöneticilerinin ziyaretleri başladı. Büyük bir fon yöneticisi sohbete geldi. O da bizim için bir gösterge. Singapur Devlet Yatırım Ajansı'nın temsilcileri geldi. 'Bize Türk pazarını anlatın' diyorlar. Uluslararası yatırımcılar tekrar ziyarete gelmeye başladı. Bu ilginin artmasının Türkiye için sevindirici bir gelişme. Her ne kadar kriz öncesindeki döneme göre serbest dolaşan, “serseri para” diyebilecekleri, nereye gideceği belli olmayan fonlar, belli bir kısıtlamaya, sıkıntıya düştüyse de yine de bankaların kredi vermek, yatırım fonlarının da yatırım yapmak zorundalar.

Geçmişte Türkiye'nin daha çok Batı-Doğu ekseninde çalıştığını, Türkiye'nin gelişmiş batı fonlarından yararlanırken, Türkiye'ye yatırım olarak öncelikle Hollandalı'ların geldiğini, bunu Alman sigorta fonlarının takip ettiğini biliyoruz.

Önümüzdeki dönemde bu Batı-Doğu ekseninin Kuzey-Güney şeklinde değişeceği beklentisindeyim. Turizm sahasında görmekte olduğunuz gibi bazı Rus kaynaklı yatırımcılar ve özellikle turizm sahasında görmekte olduğunuz gibi bazı Rus kaynaklı yatırımcılar ve de özellikle son krizde ciddi zararlara uğramış Orta Doğu fonları, biraz da kendine özgü yatırım yapma durumlarından ötürü, bu önümüzdeki dönemde gerek Orta Doğu kaynaklı gerek Körfez kaynaklı birtakım yatırımcılarla, kuzeyden de birtakım yatırım olanaklarının gelişeceğini bekliyorum. Turizm sektörünün organize perakende sahasıyla daha yakın işbirliği içinde olması gerek. Türkiye'nin alışveriş festivallerine ihtiyacı bulunmakta, Türkiye'nin turistik alışverişi cezbetmesi gerekmektedir.

Suriye ile vizenin kalkmasının bizler için müthiş bir gelişme imkanı sağladı. Gaziantep'te hayata geçirdiğimiz Sanko Park projemiz, bugün Suriye'den ziyaretçi akınına uğruyor. Antakya'da bir çalışmamız başlıyor, İskenderun'da bir çalışmamız var.

Ramazan'da çok ciddi Arap turizmi olacak, önümüzdeki dönemi çok iyi değerlendirmek gerek, zira İran turizmini geliştirmek, Rus turizmine iyi davranmak gerekecek.

Jones Lang Laselle Türkiye olarak bu sene 10 projenin açılışını gerçekleştirdik, Erbil'deki Tatilya'nın yanında 40 bin metrekareyi bulan bir alışveriş merkezinin kurgusunu yaptık.

Bu sene Erbil'i açacağız. Kuzey Irak'ta ilk uluslararası yurt dışı projemize girmiş oluyoruz. Suriye projemiz 2011 yılında geliyor. Yine geleceğe yönelik Zorlu Center'ı sayabiliyorum. Henüz daha kiralamaya çıkmadık. Konsept geliştirme çalışmalarını sürdürüyoruz. AVM'lerde kendilerini yeniliyor. AVM'lerde hazır giyimin payının yüzde 50-55'lerde olduğunu, ev dekorasyonu ve yaşam tarzı ürünlerin ön plana çıkmaya başladığını belirtmek isterim. Yakın gelecekte sağlık birimlerinin daha fazla alışveriş merkezleri içinde görülecek. Eskiden sadece göz doktoru, kontak lens merkezi bulunurken, birtakım teşhis-tanı laboratuvarlarını, birtakım poliklinikleri, eğitim kurumlarını da alışveriş merkezleri içinde göreceğiz.

Galleria'ya bakın kapalıdır. Fly Inn'de cam görürsünüz. Yeni projelerimizde bunları çalışıyoruz. Fitnes kulüplerini alışveriş merkezlerinin içine almaya başladık. Birtakım laboratuvarların AVM'lerde yer alabilmesinin kurgusunu hazırlıyoruz. Zorlu içinde bir sağlık line olacak. Bu tür karma kullanımlı projelerde o da belli bir çekim sağlıyor. Sportif tesisler işin içine giriyor. Mesela Cevahir'de Nike mağazası veriyoruz, içinde basket sahası, kale olsun, orada insanların uygulamalı olarak alacağı ayakkabıyı kullanabileceği alanlar bulunsun gibi.

AVM'lerin şeffaflaşıyor. Geçmişte içe dönüktük, dışa açılıyoruz. Daha şeffaf alışveriş merkezleri geliyor. Şehir merkezleri yenileniyor, yeni kent merkezleri oluşuyor. Malatya Pazarı'nı İstinye Park çatısı altına alabiliyoruz, Safir'de İstinye Park deneyiminden aldıkları güçle daha farklı bir pazar açılımı yapmaya yöneldik.

Bu pazar açılımında da Kadıköy Çarşısı'ndan esinlenebiliyoruz. Mısır Çarşısı'ndan, Çiçek Pasajı'ndan esinlenebiliyoruz.

Hacı Bekir, Hacı Bozan Oğulları, Güllüoğlu gibi Türkiye'nin tarihi markalarının da alışveriş merkezleri içinde yer almasını sağlamak gerek. Cevahir'de özel bir turistik bölüm oluşturma çalışmasına başladık. AVM'lere gelen ziyaretçiler aynı zamanda misafirimiz mantığına gidiyoruz. Otel mantığında yaklaşmamız lazım.

Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Nisan 2010 - 14. sayısında yayınlanmıştır.